स्वयंपाकघरासाठी वास्तुशास्त्राच्या महत्त्वपूर्ण टिपा


घरात स्वयंपाकघर, असे स्त्रोत आहे जेथे घरातील रहिवाशांचे पोषण करणारे अन्न शिजवले जाते. आपण घराच्या या महत्त्वाच्या क्षेत्रासाठी वास्तूनुसार काय करावे आणि काय करू नये ते बघुया

आज आधुनिक घरात स्वयंपाकघर, क्रिया प्रक्रियांचे केंद्र आहे. स्वयंपाकघर हे अत्याधुनिक उपकरणांसह चांगले डिझाइन केलेले क्षेत्र आहेत, जेथे कुटुंबातील सदस्य स्वयंपाक करताना मित्र आणि कुटुंबासह एकत्र येतात आणि सामाजिक बनताना दिसतात. विश्वाच्या नैसर्गिक नियमांशी सुसंगत इमारतींच्या रचना आणि बांधकामाचा पुरस्कार करणारे वास्तूशास्त्राचे खुल्या आणि बंद स्वयंपाकघरासाठी अनेक मार्गदर्शक तत्त्वे आहेत, जेणेकरून घरात योग्य प्रकारची ऊर्जा आणि सकारात्मकता असेल. घरातील रहिवाशांच्या आरोग्यासाठी आणि इतर फायद्यांसाठी स्वयंपाकघरातील वातावरण खूप महत्वाचे आहे, असे वास्तुशास्त्र आणि ज्योतिष तज्ञ, जयश्री धमाणी म्हणतात.

“आरोग्य ही संपत्ती आहे आणि वास्तूशास्त्रानुसार योग्य दिशेने, गोष्टींचे योग्य स्थान निश्चित करणे महत्वाचे आहे. ही फायरप्लेस आहे जी घराची ऊर्जा शुद्ध करते आणि अशा प्रकारे तेथे शिजवलेले अन्न शरीराला इंधन आणि पोषण देते. त्यामुळे अग्नि परिपूर्ण दिशेने ठेवावी लागते. स्वयंपाकघर उत्तर-पूर्व आणि दक्षिण-पश्चिम मध्ये नसावेत, पुढे धमानी स्पष्ट करतात.

 

स्वयंपाकघरासाठी वास्तू

खुल्या स्वयंपाकघर रचनेसाठी वास्तु

खुल्या स्वयंपाकघराच्या संकल्पनेला अनेक भारतीय कुटुंबांकडून प्राधान्य मिळत आहे, विशेषत: ज्यांनी अनेक वर्षे परदेशात वास्तव्य केले आहे. खुल्या स्वयंपाकघर मांडणीसाठी येथे काही वास्तू टिपा आहेत:

  • खुल्या स्वयंपाकघरसाठी आदर्श क्षेत्र दक्षिण-पूर्व आहे, कारण दक्षिण आणि पूर्व दोन्ही दिशांना अग्नी घटकाचा प्रभाव आहे.
  • उत्तर क्षेत्रातील स्वयंपाकघरातील खुल्या मांडणी टाळल्या पाहिजेत, कारण यामुळे करिअर, वाढ आणि पैशाच्या नवीन संधींवर परिणाम होतो.
  • खुल्या स्वयंपाकघर मांडणीसाठी पश्चिम क्षेत्र देखील चांगले मानले जाते. हे शारीरिक आणि आर्थिकदृष्ट्या नफा आणि चांगल्या आरोग्यास प्रोत्साहन देते.

 

वास्तुनुसार खुले स्वयंपाकघर चांगले आहे का?

ओपन किचन लेआउटची संकल्पना समकालीन घरांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापरली जाते. तथापि, वास्तुशास्त्रानुसार, यामुळे घरात नकारात्मक ऊर्जा आणि संघर्षांचा प्रवाह होऊ शकतो. खुल्या स्वयंपाकघरात काही वास्तू उपाय आहेत जे नकारात्मक परिणाम दूर करू शकतात. यात स्वयंपाकघरातील भिंतींपैकी एकाचा रंग लाल रंगात बदलणे आणि घरात पाहुण्यांना आणि स्टोव्हला प्रतिबिंबित करण्याच्या पद्धतीने आरसा ठेवणे समाविष्ट आहे. पुढे, उर्जेचा चांगला प्रवाह सुनिश्चित करण्यासाठी आपण स्वयंपाकघरात कापूर बॉल, विंड चाइम किंवा वास्तु क्रिस्टल बॉल्स ठेवू शकता.

 

वास्तुनुसार स्वयंपाकघराची दिशा

वास्तूनुसार, एखाद्याच्या घरात पृथ्वी, आकाश, हवा, अग्नी आणि पाणी या घटकांचे योग्य संतुलन असले पाहिजे. “अग्नी किंवा अग्नि देवता‘, सूर्याशी निगडीत आहे, जे ऊर्जा आणि सामर्थ्याचे प्रतीक आहे. वास्तुनुसार अग्नि स्त्रोतांची नियुक्ती दक्षिण-पूर्व दिशेला असावी. म्हणून, स्वयंपाकघर घराच्या दक्षिण-पूर्व भागात असावे आणि स्वयंपाक करताना पूर्वेकडे तोंड करावे. स्वयंपाक करताना तुमचे तोंड असण्याची पर्यायी दिशा पश्चिम ही आहे. सिंक मुख्यता स्वयंपाकघराच्या उत्तर-पश्चिम भागात ठेवावा. पाण्याची भांडी आणि वॉटर प्युरिफायर ईशान्य दिशेला ठेवा.” असे वास्तुप्लसचे मुंबईस्थित नितीन परमार म्हणतात.

 

Important kitchen Vastu Shastra tips

 

चांगले आरोग्य आणि समृद्धीसाठी स्वच्छ, प्रशस्त आणि गोंधळमुक्त स्वयंपाकघर आवश्यक आहे. स्वयंपाकघरात खिडक्या असणे आवश्यक आहे आणि हवादार असणे आवश्यक आहे आणि पुरेसा प्रकाश असणे आवश्यक आहे. गोंधळ टाळण्यासाठी आणि स्वयंपाक करताना पुरेशी जागा मिळण्यासाठी स्वयंपाकघराची रचना किमान स्वच्छ, साध्या ओळींची असावी. स्टोरेज स्पेस, स्वयंपाकघरच्या शक्य तितक्या पश्चिम आणि दक्षिण भिंतींवर असावी.

स्वयंपाकघरात नळ किंवा पाईपमधून पाणी टपकणे, हे सूचित करते की संपत्ती एखाद्याच्या जीवनातून काढून टाकली जात आहे आणि ते त्वरित दुरुस्त केले पाहिजे. समृद्धीसाठी नेहमी अर्ध्याहून अधिक तांदळाची भांडी घरात भरून ठेवा. जुन्या वर्तमानपत्रांवर साठवणुकीच्या कोठ्या  ठेवणे टाळा. स्वयंपाकघराच्या ईशान्य भागात डस्टबिन ठेवू नका आणि डोक्यावरच्या तुळईखाली स्वयंपाक करणे टाळा,” असे परमार पुढे म्हणतात.

हे देखील पहा: नवीन अपार्टमेंट निवडण्यासाठी वास्तु टिपा

 

स्वयंपाकघर उपकरणांसाठी वास्तु

प्रकार योग्य दिशा
प्रवेशद्वारउत्तर, पूर्व किंवा पश्चिम
गॅस सिलेंडरआग्नेय
स्वयंपाकाचा गॅसआग्नेय कोपरा
रेफ्रिजरेटरआग्नेय, दक्षिण, उत्तर किंवा पश्चिम
उपकरणे (उदा., हीटर, पारंपारिक ओव्हन, मायक्रोवेव्ह, ओव्हन)आग्नेय, दक्षिण
स्टोरेज रॅकपश्चिम किंवा दक्षिण भिंत
बेसिनईशान्य कोपरा
खिडक्या आणि एक्झॉस्ट फॅनपूर्व दिशेला
घड्याळेदक्षिण किंवा नैऋत्य भिंत

 

जेवणाच्या खोलीसाठी वास्तू

केवळ स्वयंपाकघर महत्त्वाचे नाही; जेवणाचे क्षेत्र देखील वास्तुशास्त्रानुसार केले पाहिजे. “जेवणाचे टेबल वरच्या मजल्यावरील शौचालयाच्या खाली नसावे. जेवणाचे टेबल शक्यतो चौरस किंवा आयतच्या आकाराचे असावेत, कारण ते स्थिरतेसाठी उभे आहे. गोल किंवा अंडाकृती जेवणाचे टेबल टाळा. दिवे सकारात्मक ऊर्जा निर्माण करतात. म्हणून, जेवणाचे क्षेत्र अंधारमय नसावे. जेवणाच्या टेबलाच्या भिंतीजवळ आरसा ठेवा, ज्यामुळे आरश्यात प्रतिबिंबित होऊन, त्याद्वारे दृश्यमान अन्न दुप्पट होइल, जे विपुलता आणि संपत्ती दर्शवते,” परमार म्हणतात. सकारात्मक उर्जा आकर्षित करण्यासाठी, नेहमी जेवणाचे टेबलवर थोडे दगडी मीठ (रॉक सॉल्ट) किंवा चूर्ण केलेले मीठ ठेवा. जेवणाचे टेबल कधीही रिकामे ठेवू नये. तुम्ही त्यावर काही फळे, सुकामेवा किंवा पाण्याने भरलेला एक जग ठेवू शकता.

हे देखील पहा: जेवण आणि राहण्याच्या खोल्यांसाठी वास्तुशास्त्र टिपा

 

स्वयंपाकघरासाठी वास्तु रंग

स्वयंपाकघर शुद्धतेचे प्रतीक आहे. म्हणून, वास्तुशास्त्रानुसार पांढरा सर्वोत्तम रंग आहे परंतु पांढरा रंग जास्त वापरू नका. एकतर स्वयंपाकघरात जास्त लाल रंग वापरू नये, कारण यामुळे अस्थिर ऊर्जा निर्माण होते. गडद रंग वापरणे टाळा कारण ते नैराश्याला कारणीभूत ठरू शकतात. स्वयंपाकघरासाठी शिफारस केलेले आदर्श रंग हिरवे, लिंबासारखे पिवळे आणि नारंगी आहेत कारण हे रंग पौष्टिकता आणि आगीचे रंग दर्शवतात. संतुलन निर्माण करण्यासाठी स्वयंपाकघरातील छतामध्ये पांढरा रंग निवडा. स्वयंपाकघरात काळा, राखाडी आणि निळा रंग वापरणे टाळा. “जर एखाद्याकडे वेगळी पूजेची खोली नसेल, तर स्वयंपाकघरात, शाकाहारी अन्न शिजवले जात असेल तर उत्तर/पूर्व कोपऱ्यात एक मंदिर असू शकते. जर मांसाहारी अन्न बनवले जात असेल तर स्वयंपाकघरात मंदिर न ठेवणे चांगले आहे,” धामणी सांगतात. वास्तुशास्त्राची तत्त्वे सुचवतात की एखादी व्यक्ती स्टोव्हच्या डावीकडे किंवा उजवीकडे मंदिर ठेवू शकते. मंदिराच्या समोर स्टोव्ह ठेवणे टाळा आणि कधीही स्टोव्ह किंवा स्वयंपाकघरातील बेसिनच्या वर मंदिर ठेवू नका.

स्वयंपाकघरातील भिंतीसाठी रंग दर्शवतात
पिवळाआनंदी आणि सकारात्मक
पेस्टल शेड्सकळकळ आणि प्रेम
हलका तपकिरीस्थिरता
स्वयंपाकघरातील कॅबिनेट, जमीन आणि स्लॅबसाठी रंग
लिंबूसारखा पिवळा, केशरी किंवा हिरवे कॅबिनेटताजेपणा, चांगले आरोग्य
सिरेमिक टाइल्स, मोज़ेक किंवा मार्बल फ्लोअरिंगसकारात्मकता
क्वार्ट्ज किंवा ग्रॅनाइट स्लॅबसंतुलित वातावरण

 

स्वयंपाकघरातील दिव्यांसाठी वास्तू

वास्तुनुसार स्वयंपाकघरात एकसारखी प्रकाशयोजना आणि कमीत कमी सावली असावी. एक चांगला प्रकाश असलेल्या स्वयंपाकघरात सकारात्मकता येते आणि म्हणून, आपण स्वयंपाकघरात भिंती स्कोन्स, टास्क आणि पेंडंट लाइटिंग वापरू शकता. साठवणुकीच्या भागाकडे दुर्लक्ष करू नका आणि ते चांगले प्रकाशित करा. स्वयंपाकघराच्या आग्नेय भिंतीवर लावलेला शून्य वॅटचा लाल दिवा आर्थिक वाढीस मदत करू शकतो.

 

किचन स्लॅबसाठी वास्तुशास्त्र

वास्तुशास्त्रानुसार, स्वयंपाकघरातील स्लॅबसाठी ग्रॅनाइटऐवजी विशेषत: काळ्या रंगातील दगड किंवा संगमरवर वापरणे चांगले आहे. स्वयंपाकघरतील स्लॅबसाठी निवडायचा रंग स्वयंपाकघर कोणत्या दिशेला आहे यावर अवलंबून आहे. जर स्वयंपाकघर पूर्वेला असेल तर हिरवा किंवा तपकिरी रंगाचा स्लॅब योग्य  आहे. ईशान्येकडील स्वयंपाकघरसाठी, पिवळ्या रंगातील स्लॅबची निवड करा. दक्षिण किंवा दक्षिण-पूर्व दिशेकडील स्वयंपाकघरासाठी, तपकिरी, लाल किंवा हिरव्या रंगातील स्लॅब सर्वोत्तम आहेत. पश्चिमेला असलेल्या  स्वयंपाकघरसाठी राखाडी किंवा पिवळ्या रंगाच्या स्लॅबची शिफारस केली जाते. उत्तरेकडील  स्वयंपाकघराच्या स्लॅबसाठी हिरवा रंग योग्य आहे, तरी मुख्यतः आपण उत्तर भागात स्वयंपाकघर असणे टाळले पाहिजे.

 

किचन मधिल जमिनीसाठी वास्तुशास्त्र

वास्तुशास्त्रानुसार, स्वयंपाकघरात, काळ्या रंगाची फरशी टाळली पाहिजे. पांढरा, क्रीम, बेज, हलका तपकिरी वगैरे रंग निवडा. जमिनिसाठी, मोज़ेक, संगमरवरी किंवा सिरेमिक टाइल्स निवडा.

 

स्वयंपाकघरासाठी वास्तू: काय करावे आणि काय करू नये

  • स्वच्छतागृहांच्या खाली किंवा वर स्वयंपाकघर असू नये.
  • स्वयंपाकघर कधीही घराच्या मुख्य प्रवेशद्वाराकडे तोंड करून असू नये.
  • स्वयंपाकघरात औषधे ठेवू नका.
  • स्वयंपाकघर नियमित स्वच्छ करा. जमीन पूर्णपणे साफ करा आणि सर्व नको असलेल्या गोष्टी टाकून द्या. चेपलेले किंवा तुटलेले कप, डिश किंवा भांडी कधीही ठेवू नका. दररोज नेहमी झोपण्यापूर्वी आपले स्वयंपाकघर आणि भांडी स्वच्छ करा.
  • कचरापेटी नेहमी झाकणाने झाकलेली आहे आणि डस्टबिन नियमितपणे साफ केले जाते याची खात्री करा.
  • टाकाऊ साहित्य, जसे की जुनी वर्तमानपत्रे, चिंध्या आणि नको असलेल्या वस्तू स्वयंपाकघरात ठेवणे टाळा.
  • स्वयंपाकघरातील खिडकीजवळ तुळशी, पुदिना, बांबू किंवा कोणतीही हर्बल वनस्पती ठेवा. काटेरी झाडे टाळा, कारण यामुळे वातावरणात तणाव निर्माण होतो.
  • फळांची एक टोपली स्वयंपाकघराच्या उत्तरेला ठेवली पाहिजे, कारण ती विपुलतेचे प्रतीक आहे.
  • स्वयंपाकघरात नेहमी मीठ, हळद, तांदूळ आणि पीठ असावे. ते संपण्यापूर्वी पुन्हा भरून ठेवा असा वास्तूचा सल्ला आहे.
  • स्वयंपाकघर सकारात्मक ऊर्जेने भरण्यासाठी, स्वयंपाकघरात चांगला वास येत असल्याची खात्री करा. आपण लिंबाची साले, संत्र्याची साले किंवा दालचिनीच्या काड्या उकळून नैसर्गिक एअर फ्रेशनर बनवू शकता.
  • स्वयंपाकघरातील स्टोव्हचे बर्नर स्वच्छ ठेवा, कारण यामुळे घरामध्ये रोख रक्कमेचा प्रवाह सुरळीत राहतो.
  • नकारात्मकता बाहेर पडण्यासाठी स्वयंपाकघरात एक खिडकी असावी. तसेच, नकारात्मक उर्जा बाहेर जाऊ देण्यासाठी खिडकीच्या वर पूर्व दिशेने एक एक्झॉस्ट स्थापित करा.
  • वास्तुनुसार, आपल्या स्वयंपाकघरातील प्रवेशद्वार किंवा दरवाजा पूर्व, उत्तर किंवा पश्चिम दिशेला असावा.
  • किचनचा दरवाजा नेहमी घड्याळाच्या दिशेने उघडला पाहिजे.
  • स्वयंपाकघरातील आगीचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या सर्व वस्तू जसे गॅस स्टोव्ह, सिलेंडर, मायक्रोवेव्ह ओव्हन, टोस्टर इत्यादी स्वयंपाकघरच्या दक्षिण-पूर्व भागात ठेवल्या आहेत याची खात्री करा.
  • वॉशबेसिन आणि कुकिंग रेंज कधीही एकाच व्यासपीठावर किंवा स्वयंपाकघरात एकमेकांना समांतर ठेवू नये. आग आणि पाणी दोन्ही विरोधी घटक असल्याने, ते जोडपे आणि कुटुंबातील सदस्यांमध्ये भांडणे आणि मतभेद निर्माण करू शकतात.
  • जर तुम्हाला स्वयंपाकघरात रेफ्रिजरेटर ठेवायचे असेल तर ते दक्षिण-पश्चिम दिशेला ठेवावे, कारण हे तुम्हाला जीवनातील अडथळ्यांवर मात करण्यास मदत करेल. फ्रीज सुव्यवस्थित, स्वच्छ ठेवा आणि ते फार भरलेले नाही याची खात्री करा. जर तुम्ही पाण्याने भरलेल्या बाटल्या फ्रीजमध्ये ठेवत असाल तर त्या नियमितपणे स्वच्छ पाण्याने भरा.
  • धान्य आणि दैनंदिन वस्तूंचा साठा करण्यासाठी, स्वयंपाकघराच्या नैऋत्य दिशेला प्राधान्य द्या, कारण ते शुभेच्छा आणि समृद्धीला आमंत्रित करते.
  • स्वयंपाकघराच्या दक्षिण-पूर्व आणि दक्षिण भागात तूप आणि स्वयंपाकाचे तेल साठवणे फायदेशीर आहे, कारण असे मानले जाते की यामुळे स्वयंपाकघर नेहमी अन्नाने भरलेले असेल.
  • स्वयंपाकघर वास्तू नुसार, चाकू आणि कात्री झाकून किंवा शेल्फच्या आत ठेवल्या पाहिजेत. त्यांना उघड्यावर ठेवल्याने कुटुंब आणि मित्रांशी कटु संबंध निर्माण होऊ शकतात. नात्यांमधिल विरसता टाळण्यासाठी लोणचे नेहमी झाकलेल्या जागी ठेवा.
  • वास्तुशास्त्रानुसार शू रॅक किचनजवळ कधीही ठेवू नका. स्वयंपाकघरात शूज घालणे टाळा. जर एखाद्याला चप्पल घालायची असेल तर फक्त घरीच वापरण्यासाठी वेगळी जोडी ठेवा.

 हे देखील पहा: संरचनात्मक बदल न करता घराची वास्तू कशी सुधारता येईल?

 

स्वयंपाकघरचे डिझाइन आणि सजावट टिपा

  • संपूर्ण पांढरे स्वयंपाकघर टाळा, कारण यामुळे जागा निस्तेज आणि थंड दिसते. स्वयंपाकघर नेहमी स्वागत करनारे दिसायला हवे.
  • गडद रंगात खूप जास्त कॅबिनेट बांधू नका, कारण यामुळे जागा क्लॉस्ट्रोफोबिक आणि दबंग दिसू शकते.
  • जर तुम्हाला कालातीत देखावा हवा असेल तर सजावटीच्या डिकल्स टाळा कारण ते लवकरच ट्रेंडच्या बाहेर जाऊ शकतात.
  • लहान स्वयंपाकघरात गडद रंग वापरू नका कारण यामुळे जागा लहान दिसते.
  • उंच कॅबिनेट आणि कमी छत हे चांगले जुळत नाहीत, कारण एक दुसऱ्याची भासमानता कमी करेल.
  • स्टोव्ह आणि सिंक एकमेकांच्या जवळ असल्यास, एक वास्तू उपाय म्हणून त्यांच्यामध्ये चिनीमातीची फुलदाणी ठेवा.
  • नैसर्गिक प्रकाशासाठी खिडक्या पूर्व किंवा उत्तरेस उघडल्या जात आहेत याची खात्री करा.
  • स्वयंपाकघरातील जमिनीचा रंग पिवळा, नारंगी, गुलाब, चॉकलेटी किंवा लाल असावा.
  • स्वयंपाकघराची रचना अशी असावी की गॅस बर्नर स्वयंपाकघराच्या मुख्य दरवाजासमोर नसेल.
  • स्वयंपाकघरात झाडू ठेवणे टाळा आणि कधीही सरळ ठेवू नका. नेहमी जमिनीवर ठेवा.

 

स्वयंपाकघराच्या वास्तू बद्दल सर्वाधिक विचारले जाणारे प्रश्न

  • स्वयंपाकघरात गॅस शेगडी कुठे ठेवावी?

स्टोव्ह आग्नेय दिशेला ठेवावेत, कारण हा कोपरा आग दर्शवतो.

  • स्वयंपाकघरात बेसिन कोठे ठेवावा?

स्वयंपाकघरातले बेसिन उत्तर किंवा ईशान्य दिशेने ठेवावे.

  • स्वयंपाकघरासाठी कोणती दिशा सर्वोत्तम आहे?

स्वयंपाकघरासाठी आग्नेय ही सर्वोत्तम दिशा आहे.

  • मी माझ्या स्वयंपाकघरात माझे डस्टबिन कुठे ठेवायचे?

नैऋत्य, पश्चिम किंवा वायव्य, डस्टबिन ठेवण्यासाठी आदर्श दिशा आहेत.

 

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

वास्तुनुसार स्वयंपाकघर कोठे असावे?

वास्तुशास्त्रानुसार अग्नीचे स्रोत घराच्या दक्षिण-पूर्व दिशेला ठेवावेत. म्हणून, स्वयंपाकघर देखील दक्षिण-पूर्व मध्ये असावे आणि स्वयंपाक करताना, पूर्वेकडे तोंड केले पाहिजे.

वास्तुनुसार स्वयंपाकघरातील स्लॅबसाठी कोणता रंग चांगला आहे?

किचन प्लॅटफॉर्मसाठी आदर्श रंग पिवळा, केशरी आणि हिरवा आहे.

स्वयंपाकघरातील वास्तु दोष कसा काढायचा?

स्वयंपाकघरातील अनेक वास्तू दोष जस्त धातूचे पिरामिड आणि विविध आकार आणि आकारांचे क्रिस्टल्स, विशिष्ट भागात वापरून दूर केले जाऊ शकतात. या वस्तूंच्या स्थानासाठी एखाद्या वास्तुशास्त्र तज्ञाचा सल्ला घ्यावा.

वास्तुनुसार जेवणाचे टेबल कुठे ठेवायचे?

जेवणाचे टेबल वरच्या मजल्यावरील शौचालयाच्या खाली कधीही ठेवू नये. तुम्ही पूर्व, उत्तर किंवा पश्चिमेकडे तोंड करून बसू शकता, पूर्व बाजूला कुटुंबाचा प्रमुख, तर इतर सदस्य इतर दोन बाजूंना बसू शकतात.

स्वयंपाकघरासाठी कोणती दिशा वाईट आहे?

उत्तर किंवा ईशान्य दिशेला स्वयंपाकघर वापरण्याची शिफारस केलेली नाही, कारण ती एखाद्याच्या करिअर आणि आर्थिक स्थितीवर गंभीर परिणाम करू शकते. त्याचप्रमाणे, दक्षिण-पश्चिम देखील स्वयंपाकघरासाठी योग्य नाही, कारण यामुळे वैवाहिक संबंधांवर परिणाम होऊ शकतो.

 

Was this article useful?
  • 😃 (0)
  • 😐 (1)
  • 😔 (0)

Comments

comments

Comments 0